مقیاس و چگونگی محاسبه آن
مقیاس نقشه: نقشه هایی مفید است که دارای مقیاسباشند . زیرا در این نقشه ها امکان محاسبه های فاصله های واقعی بر روی زمین واندازه گیری از روی نقشه وجود خواهد داشت . بنابراین در هر نقشه باید مقیاس آن بهطور واضح مشخص گردد.مقیاسنسبت اندازه واقعی روی زمین به اندازه ترسیمی بر روی کاغذ را مقیاس گویند.. مقیاس نقشه را می توان به سه صورت نشان داد :
1- مقیاس توضیحی ( جمله ای ) : که در یک عبارت به صورت جمله بیان می شود . مثل عبارت " یک سانتیمتر برابر یک کیلومتر است .
2- مقیاس خطی3- مقیاس کسریبه علت کاربرد بیشتر مقیاس کسری در کتب درسی با مثال هایی به توضیح بیشتر این مقیاس می پردازیم :
این روش از طریق بیان کردن ارتباط بینمقیاس نقشه و مقدار واقعی آن در روی زمین صورت می گیرد . این ارتباط به صورت یک کسرنشان داده می شود . اگر چه این مقیاس به نام مقیاس کسری معروف شده است اما معمولابه شکل یک نسبت نوشته می شود . برای مثال نمایش کسری 100000 : 1 به صورت نوشت . اگرطول و عرض نقشه در عدد 100000 ضرب شود اندازه های واقعی آن به دست می آید . در ایننقشه ، یک سانتیمتر از نقشه برابر 100000 سانتی متر بر روی زمین یا 1000 متر و یا یک کیلومتر است .
مثال 1 :اگر 4 سانتی متر از نقشه ای ، 400 متر در رویزمین را نشان دهد ، نمایش کسری آن چقدر است ؟
4سانتی متر ، 400 متر رارویزمین نمایش می دهد .(واحد های اندازه گیری باید همجنس شود . یعنی تغییر متر بهسانتیمتر لازم است .(
بنابراین 4 سانتی متر ، 4000 سانتی متر را نشان میدهد . و یک سانتی متر 1000 سانتی متر را نشان می دهد ، پس نمایش کسری برابر 1000:1خواهد بود .
مثال 2:اگر 50 سانتی متر بر روی نقشه 10 کیلومتربر روی زمین را نشان دهد ، نمایش کسری آن چقدر خواهد بود ؟
50سانتی متر 10کیلومتر را نشان می دهد ( واحد ها باید یکی شود.)
50سانتی متر نقشه1000000سانتی متر را روی زمین نمایش می دهد . یک سانتی متر نقشه ، 20000 سانتی مترروی زمین را نشان می دهد . پس نمایش کسری برابر 20000 : 1 خواهد بود .
مثال3 : اگر مقیاس نقشه ای 1:50000 باشد ، یک فاصله 2 سانتی متریروی نقشه ، مقدار واقعی آن در روی زمین چند متر خواهد بود ؟در این مثالمقیاس نقشه داده شده است و فاصله روی نقشه نیز آورده شده پس باید فاصله حقیقی یاروی زمین را بدست آوریم .
یک سانتی متر روی نقشه برابر است با 50000 سانتیمتر روی زمین پس 2 سانتی متر روی نقشه چقدر روی زمین است ؟ از طریق تناسب جواب بهدست آمده می شود یعنی 2 در 50000 ضرب می شود100000سانتی متر یا 1000 متر ویا 1 کیلومتر است.
وبلاگ اختصاصی رمضان طالبی دبیر مطالعات اجتماعی دبیرستان نمونه شهید مطهری بیرجند(دوره اول)-خراسان جنوبی